SuzyQ

Month: april 2015

Stijlen spotten: Team Im vs. Team Ex!

De woorden zijn al bijna dezelfde, en dan zijn ze ook nog eens uit dezelfde tijdsperiode: het impressionisme en het expressionisme lijken lastig van elkaar te onderscheiden. Gelukkig niet voor lang meer! Na vandaag kun jij namelijk de stijlen onderscheiden als de beste.

Impressionisme: werkelijkheid
– Eerste avant-garde beweging, zette zich af tegen de standaard (classicistische, dat komt een andere keer wel) kunst van de Academie;
– Hoogtepunten in Frankrijk aan het einde van de negentiende eeuw;
– Kenmerken: Impressies van vluchtige momenten met weinig detail (ook heel veel in de open lucht!), thema’s uit het alledaagse leven, licht is belangrijk.

Expressionisme: onderbewuste
– Moderne beweging die voortvloeide uit het impressionisme;
– Hoogtepunten door heel Europa heen, aan het begin van de twintigste eeuw;
– Kenmerken: Gevoelens/ervaringen worden uitgedrukt door sterke kleuren en overdrijvingen, vaak krachtige verftoetsen, ‘er bestaan geen wetten’ (en dus ook geen vaste vormen: alles is mogelijk).


1876 - Pierre-Auguste Renoir, Le Moulin de la Galette

Pierre-Auguste Renoir, Bal du Moulin de la Galette, 1876.
Alsof het impressionisme al niet rebels genoeg was, riep dit schilderij ook allerlei andere controverses op: deze scène zou zich afspelen in Montmartre, een arme volksbuurt met veel prostitutie. Dat is niet echt wat je hier in het schilderij ziet: alle mannen zijn Renoirs vrienden en iedereen is super gelukkig. De meetup die hier plaatsvindt is natuurlijk wel een heel alledaags thema, en aan de vluchtige verftoetsen kun je al gauw zien dat het een impressionistisch schilderij is.

1885-1887 - Paul Cézanne, Mont Sainte-Victoire

Paul Cézanne, Mont Sainte-Victoire, 1885-1887.
Cézanne sloeg een brug tussen het impressionisme en het kubisme (komt ook later nog wel eens, beloofd, maar je kunt je er vast iets bij voorstellen), wat je hier al ziet. Hij ging regelmatig met zijn schildersezel, palet en pas uitgevonden(!) verftubes op pad en heeft dus heel veel schilderijen het de buitenlucht als thema gemaakt – iets typisch impressionistisch. Ondanks dat dit schilderij al iets abstracter oogt, kun je je nog steeds goed voorstellen hoe dit landschap er in de werkelijkheid heeft uitgezien. Super impressionistisch dus.

1897 - Edgar Degas, Ballerina's in het blauw

Edgar Degas, Ballerina’s in het blauw, 1897.
Ik verwacht nu eigenlijk wel een beetje dat jullie de boel beginnen te begrijpen, maar toch maar even voor de zekerheid: dit schilderij van Degas is een impressionistisch voorbeeld bij uitstek. Je ziet direct dat dit een beweeglijk moment is met een hedendaags thema (dus geen religieuze afbeeldingen of heldenverhalen), heel vluchtig weergegeven alsof de danseresjes elk moment van het schilderij af kunnen hupsen. Ook is de lichtinval weer spot on (ha, pun intended).

1906 - Claude Monet, Waterlelies

Claude Monet, Waterlelies, 1905.
Hoewel het pure impressionisme alweer op zijn einde liep en opgevolgd werd door bewegingen als het postimpressionisme, waar ik jullie nu niet mee zal vermoeien, bleef Monet altijd een pure impressionist. Hij schilderde ongelooflijk veel in zijn achtertuin, waar hij speciaal een vijver met waterlelies voor had laten aanleggen. Hij heeft dan ook heel veel schilderijen gemaakt met dit onderwerp, en werkte vaak aan meerdere schilderijen tegelijk: het licht van de dag verandert tenslotte continu, en dat moest natuurlijk wel juist zijn.


1893 - Edvard Munch, De Schreeuw

Edvard Munch, De Schreeuw, 1893.
Een kunstenaar die al vroeg als expressionist gezien kan worden, is Edvard Munch – jullie hoogstwaarschijnlijk wel bekend. Munch heeft een lastige jeugd gehad vol familieleden die doodgingen, liefdesverdriet en depressies, dus dat hij zijn gevoelens op deze manier uit is niet zo heel gek. De Schreeuw is een zelfportret van Munch’s onderbewuste. Super zielig, en super expressionistisch dus.

1910 - Wassily Kandinsky, Zicht op Murnau met Kerk

Wassily Kandinsky, Zicht op Murnau met Kerk, 1910.
Voor Kandinsky echt abstracht ging werken uitte hij zich al met felle kleuren en duidelijke verftoetsen – zoals een echte expressionist betaamt. Gelukkig is het schilderij niet echt natuurgetrouw want anders zou die kerktoren van ‘m omvallen, en ook klopt er weinig van de kleuren en verhoudingen. Dat geeft allemaal niets in het expressionisme, want wetten bestaan niet en elke vorm is mogelijk. Ook scheve kerktorens en knalrode luchten, dus.

1913 - Oskar Kokoschka, De Bruid van de Wind

Oskar Kokoschka, De Bruid van de Wind, 1913-1914.
Op dit schilderij zie je Kokoschka zelf liggen met Alma Mahler. Deze vrouw was de liefde van zijn leven maar helaas bleek dit niet wederzijds. Ze hebben wel een wilde romance met elkaar beleefd, maar daar bleef het dan ook bij. In dit schilderij kun je Kokoschka’s gevoelens bijna zelf voelen: de hele wereld draait om hen heen en mengt zich in de omhelzing. Hoewel de kleuren misschien niet zo fel zijn als bij de voorgaande schilderijen, spat de expressie van het werk. Zie je ook alle verftoetsen naast elkaar liggen? Ik zei het toch: expressionistisch.

1953 - Francis Bacon, Studie naar Velazquez' 'Portret van Paus Innocentius X'

Francis Bacon, Study after Velazquez’ Portret of Pope Innocent X.
Alles is mogelijk in het expressionisme, zo veel is nu wel duidelijk. Het onderbewuste komt naar voren en de werkelijkheid boeit niet zo veel meer. Vooral Bacon is hier een goed voorbeeld in geweest: hij wist echt zijn gevoelens uitstekend over te brengen. Dit deed hij door zijn fascinatie voor monden iedere keer weer naar voren te laten komen (echt waar, kijk maar eens naar andere schilderijen van hem!) en willekeurige vormen te verdraaien of te bedenken. Bij dit schilderij gaat het overigens niet om specifieke (donkere) gevoelens tegenover een paus, maar wilde Bacon gewoon de kleur paars graag gebruiken, en zijn gevoel zei dat een paus daar goed bij zou passen. Vandaar.


Dus, alles duidelijk? Mooi. Dan kun je nu beargumenteerd kiezen:
Ben jij Team Im of Team Ex?

1882 - Édouard Manet, Een Bar in de Folies-Bergère en 1914 - Ernst Ludwig Kirchner, Portret van Gerda

Édouard Manet, Een Bar in de Folies-Bergère, 1882. | Ernst Ludwig Kirchner, Portret van Gerda, 1914.

 

Suzanne’s schilderijenuitleg: J.M.W. Turner

23 april 1775: de geboortedag van Joseph Mallord William Turner. Al op vijftienjarige leeftijd ging hij naar de Royal Academy of arts, en na één jaar studie werd een van zijn werken geaccepteerd voor een tentoonstelling. Inmiddels staat hij vooral bekend om zijn landschappen met schepen of treinen, en kun je zijn stijl uit duizenden herkennen. In 1851 overleed Turner en liet een enorme hoeveelheid werken na.
Hier zie je vijf kenmerkende schilderijen mét speciale Suzanne’s schilderijenuitleg zodat je William Turner nóóit meer vergeet:

1796 - Fishermen at seaFishermen at sea, 1796

1801 - Dutch Boats in a GaleDutch Boats in a Gale, 1801

1822 - The Battle of TrafalgarThe Battle of Trafalgar, 1822

1838 - The fighting TéméraireThe Fighting Téméraire, 1838

J.M.W. TurnerSnow Storm: Steam Boat Off a Harbour’s Mouth, 1842

Copyright © 2017 SuzyQ

Theme by Anders NorenUp ↑